Wat wil jij weten over bier? Hieronder vind je misschien het antwoord. Staat jouw vraag er niet tussen? Laat het weten, dan schrijf ik er zo snel mogelijk een artikel over.
EBC is een afkorting: de betekenis is European Brewery Convention. In bier (én mout) geeft deze waarde aan wat de kleur is. Die staat normaal gesproken ook op het etiket. Dus wanneer je een bier koopt, kun je aan de EBC snel zien hoe donker het is. De EBC-schaal gaat van 0 (bleek) tot 120+ (zwart).
Deze vraag is niet eenduidig te beantwoorden, maar over het algemeen kun je stellen dat er meer dan 100 soorten bier zijn.
Glutenvrij bier is bier met minder dan 20 ppm aan gluten (Europese norm; tot dit niveau is een product veilig voor iemand met coeliakie). Is dit van nature zo bij bier? En zo niet, bestáát het eigenlijk wel? En welke bieren zijn dat dan? Al je vragen beantwoord ik hieronder.
Ok, ik weet het: 2026 is nog maar nét begonnen. Maar voor mij lijkt 2027 al heel dichtbij. Want ik moet ervoor zorgen dat half mei de Bier Scheurkalender 2027 geschreven is. 😅
Deze weken ben ik druk met het ontwikkelen van een bockbierproeverij. Daarbij besteed ik veel aandacht aan het júiste verhaal van Bockbier, aangezien er zo veel onjuiste verhalen de ronde doen.
Want komt het bier nu echt uit Einbeck, en werd die naam in de loop der eeuwen verbasterd tot ‘bock’? Of heeft het toch meer te maken met de Germaanse mythologie, waarbij zowel bier als dier geofferd werden aan Wodan? En werden er nu heus bokken van torens gegooid, met het bier in de hand, om de oogst te vieren?
En misschien wel de belangrijkste vraag: is Bock (inmiddels) een Nederlands bier, of brouwen we nog steeds naar Duits voorbeeld?
Kortom: wat is Bockbier écht? En in het verlengde daarvan: wat is Nederlands Bockbier?
Gelukkig is er Het Bockbierboek, geschreven door het driemanschap Marco Daane, Roel Mulder en Rick Kempen, ‘de schuimkraag van bierschrijvend Nederland’, aldus redacteur Simon Dikker Hupkes. Waarin ze juist op zoek gaan naar de antwoorden op bovenstaande vragen.
Marco Daane trapt het boek af, met het onderbouwde herkomstverhaal. Daaruit blijkt dat de bockenbron wel degelijk ontsprong in het Duitse Einbeck, in de middeleeuwen. Van daaruit vond het München, waar het Hofbrauhaus uiteindelijk een eigen versie brouwde. Maar al in 1614 week dat bier drastisch af van het Einbecker origineel: bevatte het Einbecker tarwe, was die in München al uit het bier verdwenen. Ook gebruikte men minder hop. En het Münchener ‘ampokhisch’ (de verbastering was ook al in een vergevorderd stadium) was ondergistend, in tegenstelling tot het bier uit Einbeck. En dan werd deze Beierse versie ergens in de 18e eeuw ook nog eens bruin, om onduidelijke redenen. Terwijl het bier uit Einbeck toch echt een lichtgekleurde, zomerse dorstlesser was, gebaseerd op Hamburgs Wit.
We mogen dus concluderen dat Einbeck voor het latere Bockbier uiteindelijk slechts de naam leverde.
O, en met het dier, de bok, zelf? Daar heeft de naam dus helemaal niets mee te maken…
Amstel Bock, het oudste nog bestaande bier van Nederland
München maakte van hun ampokhisch ook een voorjaarsbier, om in de 19e eeuw door verschillende brouwerijen al dikwijls geïntroduceerd te worden in de winter – en soms zelfs al de herfst. Wij Nederlanders maakten er in de loop van de 20e eeuw aan onze kant van de grens definitief een herfstbier van.
Roel Mulder vermeldt hierbij expliciet dat de bocken van Nederlandse brouwers directe kopieën waren van de Duitse voorbeelden. Dus: van kleur amber tot koper/bruin, van geur en smaak moutig, ietwat geroosterd met tonen van karamel en noten, en ietwat zoetig of bitter. En vooral: ondergistend. Met andere woorden: de traditionele Nederlandse Bock – waarvan Amstel Bock het oudste nog bestaande voorbeeld is – is géén Nederlandse uitvinding.
Barrel Aged Bock van TX Texel
Rick Kempen toont vervolgens dat brouwers van nu weinig respect hebben voor het hierboven beschreven, traditionele Bockbier. Zo zijn vele hedendaagse Nederlandse bocken hartstikke bovengistend. En laten de brouwers er hun volledige, ongeremde creativiteit op los: Rookbocken, Roggebocken, Apfelstrudelbocken, Speculaasbocken, Imperial Bocken, Barrel Aged Bocken…
De afgelopen decennia schudden bierpuristen dan ook meermaals mismoedig het hoofd. Geen ondergist? Dan ook geen Bock, wat hen betreft. Maar elke poging om de Bock met wetten en voorschriften te beteugelen en brouwers in het gareel te krijgen, mislukte faliekant. De consument lijkt het ook geen moer uit te maken: waar puristen mopperen, smullen de liefhebbers.
Eigenlijk kunnen we maar één conclusie trekken: Nederlands Bockbier bestaat niet. De traditionele Bock heeft een Duits paspoort, en de moderne Bock springt vrolijk te veel kanten op om ‘m te vangen en in een hok te zetten.
Dus wat is Bockbier in Nederland dan wél? Het antwoord: geen bier, maar een traditie.
Wat Daane, Mulder en Kempen succesvol betogen, is dat geen enkel ander land de Bock zó heeft omarmd als Nederland. Ondanks vele ups en downs – denk aan wereldoorlogen met schaarste in grondstoffen en brouwverboden, drastische neergang van de bierconsumptie in Nederland, en concurrentie van pils en in de laatste decennia een veelvoud aan nieuwe biertypen – is de Bock hier nog steeds springlevend.
Ja, ik weet dat er zorgelijke tekenen zijn. Verkoop van Bock loopt terug, en het iconische bockbierfestival van PINT beleeft momenteel een voorzichtige herstart. Maar zelf ben ik betrokken bij de Bokkentoer in Medemblik. Daar schenken elke 2e zondag van oktober meer dan 15 proeflokalen Bockbier aan bijna 2.000 op Bock beluste bezoekers. Paardentrams, legertrucks en vaarschuiten verbinden de over de hele stad verspreide proeflokalen. De hele stad bruist, het Bockbier nog het meest. Ik nodig iedereen uit om dat eens mee te komen maken. Het evenement beleeft in 2026 haar 15e editie, en groeit nog steeds.
Bokkentoer Medemblik in 2025, wat een feest!
Dus nogmaals, wat ís Nederlands Bockbier? Rick Kempen – die in Het Bockbierboek terecht het laatste woord krijgt – geeft het treffendste antwoord:
“Iedere rechtgeaarde Nederlander herkent een bock wanneer zij of hij deze in de hand heeft en aan de lippen zet. Bock is een emotie.”
En dan zijn we er: Bock ís inderdaad emotie, een beleving, een gevoel. Dat gevoel van uitkijken naar de herfst, wanneer ze er weer zijn, en het weer mag. Het gevoel van gure wind, regen en vallende bladeren. Van donkere dagen en knus bij elkaar kruipen. Van weemoedig met elkaar mijmeren over het leven in het café. Hoe het komt komt het, maar die emotie wordt onvermijdelijk meegebrouwen met elke Nederlandse Bock, van welke aard dan ook.
Je hoeft niet eens van het bier zelf te houden om deelgenoot te zijn van die emotie. Zo kwam een bezoeker van de Bokkentoer bij ons aan de infostand, en riep euforisch uit: “Het Bockbier is weer niet te zuipen! Geweldig!”
Het is duidelijk.
Bockbier? Dat zijn wíj.
“My name really is Michael Jackson, but I don’t sing, and I don’t drink Pepsi. I drink beer. That’s what I do for a living.”
Met deze woorden opent The Beer Hunter, gesproken door misschien wel de grootste superheld die de bierwereld ooit gekend heeft: Michael Jackson.
IBU is een afkorting: de betekenis is ‘International Bitterness Units’. In bier geeft deze waarde aan hoe bitter het bier is. De IBU-schaal gaat van 0 (niet bitter) tot 120+ (extreem bitter). Dat betekent voor jou dat wanneer je een bier koopt, je aan de IBU snel kunt zien hoe bitter het is. Alles wat je hoeft te doen, is de IBU-waarde op het bieretiket zoeken. Dan weet je of je het bier moet laten staan, óf juist niet. Natuurlijk is het dan wel handig dat je de IBU-schaal kent.
Ken je Bier! magazine al? Dit ‘onafhankelijke glossy lifestyle magazine’ over bier bestaat al sinds 2008 en verschijnt vier keer per jaar. En in het laatste nummer (#66)…sta ik!
Waarom zou je dit blad als bierliefhebber moeten lezen? Welnu:
Abdijbier is bier dat op de een of andere manier verbonden is aan een abdij. Dat kan met een licentie zijn (zoals bij Grimbergen en Paix Dieu), maar soms gaat het slechts om een verwijzing naar een vroegere abdij in de merknaam. Abdijbier is meestal niet gebrouwen in een abdij, zoals trappistenbier. In België bestaat het keurmerk ‘Erkend Belgisch Abdijbier’. Daar gelden specifieke voorwaarden voor.
Het antwoord op deze vraag verschilt van persoon tot persoon. Sommigen drinken het liefste de ‘standaard-Orval’ van 6 maanden oud. Maar anderen zweren bij een Orval van 1, 2 of zelfs 4 jaar oud. En een enkeling heeft het bier liever vers, jonger dan 3 maanden. Als je het mij vraagt? 2 jaar.
Het hangt allemaal af van je eigen smaakvoorkeuren. Daarom is het beste antwoord op deze vraag: ontdek het zelf! Bijvoorbeeld met de Orval Thuisproeverij van de Bourgondische Bierkelder. Heb ik zelf al gedaan, met een vriend. Hieronder lees je het verslag van die ervaring.
Als je dit logo op een bieretiket ziet staan, weet je dat het een authentiek trappistenbier is.
Trappistenbier wordt gemaakt door monniken, in abdijen van de orde der cisterciënzers. Zij brouwen meerdere biersoorten van verschillende kleuren en smaak, zoals Dubbel, Tripel en Quadrupel. Al die soorten heten dus ‘trappist’. De naam ‘trappistenbier’ duidt dan ook voornamelijk de herkomst aan. Bekende merken zijn La Trappe, Westvleteren en Westmalle.
Om een trappistenbier te mogen heten én het ‘Authentic Trappist Product’-label (ATP) te mogen dragen, moet de brouwer voldoen aan 3 voorwaarden (zie hieronder). Momenteel zijn er slechts 9 die hieraan voldoen.
Vrouwen die bier drinken. Nog steeds zijn er mensen – jawel, mannen én vrouwen – die dat maar vreemd vinden. ‘Ach, vrouwen, die houden toch meer van zoete wijn?’ En áls vrouwen dan bier drinken, zijn het zogenaamd altijd fruitbieren. Amstel Rosé, of zo. ‘Vrouwenbier’, wordt dat dan genoemd.
Over het algemeen neemt men aan dat bier oorspronkelijk uit Mesopotamië komt. Dat is ruwweg het gebied dat we nu Irak en Syrië noemen. Het waren waarschijnlijk Soemerische nomaden (duizenden jaren vóór Christus) die op een goede dag ontdekten dat een spontaan vergist gerstepapje best te drinken was – en dat ze er op mysterieuze wijze vrolijk van werden…
Een biersommelier weet veel van bier, in alle opzichten (smaak & aroma, biertypen, historie, brouwtechniek, etc.). Zij/hij zet deze kennis en vaardigheden in om de biercultuur te versterken en jouw bierervaring naar een hoger niveau te tillen. Bijvoorbeeld met bierproeverijen of door bier te beoordelen op kwaliteit en brouwers te adviseren. Een biersommelier is ook bedreven in het maken van zogenaamde ‘foodpairings’: combinaties tussen bier en eten.
Noem het ‘festivalbier’, ‘evenementenbier’, ‘kermisbier’ of zelfs ‘sjoemelbier’, de simpele waarheid is: verdund bier op evenementen – zonder dat jij daar als consument van op de hoogte bent – is een mythe. En wel om de volgende 3 overtuigende redenen:
Een heel interessante vraag, maar het antwoord is niet 1-2-3 te geven. Want hoe meet je dat, het ‘populairste’ bier?
Doen we dat op basis van verkoopcijfers? Ligt wellicht voor de hand. Maar misschien is er een snellere, makkelijkere manier.
Ja, bier over de datum is nog drinkbaar. Ziek word je er niet van. Maar of het dan nog lekker smaakt? Dat hangt van verschillende dingen af: de bierstijl, de verpakking en hoe het bier bewaard is. Zo is pils al snel niet lekker meer na de houdbaarheidsdatum. Maar zwaar, donker bier? Dat kan zelfs veel rijker worden qua smaak, mits goed behandeld.
Hoe dat precies zit, lees je in dit artikel.
Slaat je bier direct of snel dood in je bierglas? Dat kan meerdere redenen hebben:
‘Speciaalbier’ is de definitie voor biertypen anders dan Pils. De term is ongelukkig, omdat het de indruk wekt dat Pils het ‘normale’ bier is, en speciaalbieren daar ‘speciale’ varianten van zijn. Niets is minder waar: elk biertype staat op zichzelf, en vele zijn al veel ouder dan Pils (dat pas in 1842 uitgevonden werd).
‘Bier’ is ontstaan uit oude Germaanse talen. De precieze herkomst (‘etymologie’) van het woord is onzeker. Er zijn 2 theorieën:
Bierbeleving
arjan@bierbeleving.nl
06-14300096
Schenkeldijk 23
1693 DL Wervershoof
KvK: 37126252
BTW: NL002098723B85
